سوال:
وقتی آیهٔ ۳۳ سورهٔ احزاب و دو آیهٔ قبل و دو آیهٔ بعد را بررسی کنیم، میبینیم که خطاب به همسران پیامبر است. چرا فعلی که برای اهلبیت استفاده شده است، به صورت جمع مذکر آمده است؟
ریشهیابی کردم و دیدم که عبارت “اهلبیت” همواره به صورت جمع مذکر به کار میرود؛ زیرا در آیهای دیگر نیز آمده است:
﴿قالُوا أَتَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ رَحْمَتُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَجِيدٌ﴾
که در مورد همسر حضرت ابراهیم (علیهالسلام) است، اما باز هم از ضمیر “علیکم” که مخصوص جمع مذکر است، استفاده شده است.
جدا از این موارد، اگر در کنار همسران پیامبر، حضرات علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین (علیهمالسلام) را هم در نظر بگیریم، نمیتوانیم ادامهٔ نسل امام حسین (علیهالسلام) را از این آیات اثبات کنیم. و اگر بخواهیم این مطلب را بپذیریم، پس همهٔ خاندان پیامبر، ازجمله عقیل، عباس و همچنین پسران امام حسن (علیهالسلام) و دیگران نیز باید جزو اهلبیت محسوب شوند.
پاسخ:
تعداد اهلبیت پیامبر و اینکه چه کسانی مشمول این عنوان هستند، امری توقیفی است؛ یعنی از جانب رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) تعیین شده و در قرآن بهصورت مشخص نام برده نشده است. بنابراین، باید قرآن را با مفسر و مبین آن فهمید. چون قرآن بهتنهایی قابل تفسیر به معانی مختلف است، پیامبر فرمود: «قرآن مفسر و مبین میخواهد و مفسر و مبین بعد از من، علی است.»
به همین دلیل، طبق نقل شیعه و سنی، زمانی که رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) در لحظات آخر عمر خود فرمود: “قلم و کاغذی بیاورید تا برای شما چیزی بنویسم که بعد از من هرگز گمراه نشوید”، عمر بن خطاب گفت: “این مرد هذیان میگوید و درد بر او غلبه کرده است. کتاب خدا برای ما کافی است.”
واضح است که پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) میخواست دربارهٔ ولی امر بعد از خود که قرآن به آن تصریح کرده است، مطلبی را بنویسد؛ اما نگذاشتند. و چون قرآن را بدون مفسر گرفتند، کار به جایی رسید که برخی از علمای اهل سنت، یزید (ل) را نیز ولی امر دانستهاند.
در مورد اهلبیت(ع) نیز همین مسئله وجود دارد. طبق نقل شیعه و سنی، پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) تصریح کرده است که اهلبیت او، علی، فاطمه، حسن و حسین (علیهمالسلام) هستند و در روایات دیگر، تا شخص امام زمان (علیهالسلام) به عنوان امام معرفی شده است. همچنین در مورد “ذویالقربی” نیز همین موضوع صادق است.
پس سخن از اهلبیت، از طریق قرآن است و تعیین مصادیق اهلبیت (ع)، به عهدهٔ رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) میباشد.
