سؤال:
آیا برای «عبد» یا برای «ناس» امکان ندارد که با خدا ارتباط بگیرد مگر با وحی «أو مِن وَراءِ حِجابٍ»؟
«مِن وَراءِ حِجابٍ» یعنی چه و برای چه کسانی ممکن است؟
پاسخ:
برخی گمان میکنند که مقام نبی یا رسول، یک انتخاب بدون پیشینه است، درحالیکه چنین نیست.
به این روایت دقت کنید:
قالَ رَسولُ اللّهِ (صلى اللّه علیه و آله): لَا بَعَثَ اللّهُ نَبِیًّا وَ لَا رَسُولًا حَتَّى یَسْتَکْمِلَ عَقْلَهُ وَ یَکُونَ عَقْلُهُ أَفْضَلَ مِنْ جَمِیعِ عُقُولِ أُمَّتِهِ.
ترجمه:
رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله) فرمود: خداوند هیچ پیامبر یا رسولی را مبعوث نکرد، مگر آنکه عقل او را کامل گردانید و در نتیجه، عقل او برتر از تمامی عقول امت خویش بود.
شرط دیگر این است که کسی به مقام نبوت میرسد که در مرتبهای باشد که بتواند با ملائکه سخن بگوید.
بنابراین، چنین نیست که خداوند بدون علت، کسی را که تا دیروز یک مؤمن عادی بوده و شاید خطاهایی نیز داشته است، ناگهان به مقام نبوت برساند؛ بلکه آن شخص از پیش خود را ساخته و تربیت کرده و هیچگونه بدی از او سر نزده است. پس آنگاه، خداوند او را برای نبوت برمیگزیند.
با بررسی زندگی انبیا به همین نتیجه میرسیم.
داستان زندگی رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله) که پیش از بعثت به صداقت و امانت شهرت داشت و لقب «محمد امین» داشت.
داستان زندگی حضرت ابراهیم (علیهالسلام) که از کودکی بتها را با طناب به گردن انداخته، روی زمین میکشید و…
در میان نوع بشر، هرکس که به این مقامات دست مییافت، خداوند او را برای پیامبری برمیگزید. این تعداد به یکصد و بیست و چهار هزار نفر رسید که آخرین آنان، وجود مبارک رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله) بود.
و برای آنکه کسی به دروغ ادعا نکند که پیامبر است، خداوند معجزات را مقرر فرمود تا دلیل بر تأیید از جانب خداوند باشد.
اما این ارتباط با خداوند، به چند شکل بوده است:
١. برخی از طریق ملائکه با خداوند سخن میگفتند، مانند حضرت یعقوب و حضرت یوسف (علیهماالسلام).
٢. برخی از پشت حجاب سخن میگفتند، مانند حضرت ایوب (علیهالسلام) که برای او ابری نورانی ظاهر میشد و در آن، چهرهای زیبا پدیدار میگشت و با او سخن میگفت.
٣. برخی مستقیماً با خداوند تکلم میکردند، مانند حضرت موسی (علیهالسلام).
خداوند در قرآن میفرماید:
﴿وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّـهُ إِلاَّ وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولاً فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ﴾
(سوره شوری، آیه ۵۱)
و شایسته هیچ انسانی نیست که خداوند با او سخن بگوید، مگر از راه وحی یا از پشت حجاب، یا فرستادهای را میفرستد و به فرمان او، آنچه را بخواهد وحی میکند؛ همانا او بلندمرتبه و حکیم است.
البته، برخی افراد بودند که به مقام تکمیل عقل و ارتباط با وحی رسیدند، اما پیامبر نبودند، مانند:
- ذوالقرنین
- مادر حضرت موسی (علیهالسلام)
- حضرت مریم (علیهاالسلام)
- حضرت لقمان حکیم و…
و آنان نیز دلایل و معجزاتی داشتند که موجب شد همگان باور کنند که آنان با خداوند در ارتباطند.
