سوال:
از طرفی در روایت داریم که کشتن مار مستحب است و از طرف دیگر، خالق هستی مار را خلق میکند و همزمان دستور به از بین بردنش میدهد. این تناقض را روشن بفرمایید.
جواب:
در اینجا بحث مفصلی وجود دارد که خلاصهی آن را عرض میکنم:
خداوند برنامه خلقتش را بر دو پایه استوار ساخته است: اول، اصل ایجاد مخلوقات، دوم، قرار دادن هر مخلوق در مسیر خود. همچنان که خداوند میفرماید: «قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَىٰ كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَىٰ» (سوره طه، آیه ۵۰) «گفت: پروردگار ما کسی است که هر چیزی را خلقت (که درخور) اوست داده، سپس آن را هدایت فرموده است.»
بنابر این هر موجود زندهای برای خود برنامهای در خلقت دارد و اینطور نیست که مثلا حیوانات بیهدف خلق شده باشند و سرنوشتی برای آنها رقم نخورده باشد.
«وَمَا مِن دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُم مَّا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِن شَيْءٍ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ» (سوره انعام، آیه ۳۸)
«و هیچ جنبندهای در زمین نیست و نه هیچ پرندهای که با دو بال خود پرواز میکند، مگر آنکه آنها گروههایی مانند شما هستند. ما هیچ چیزی را در کتاب فروگذار نکردهایم، سپس به سوی پروردگارشان محشور خواهند گردید.»
از طرفی، روایاتی داریم که نشان میدهد مار و عقرب قبل از گناه انسانها بر روی زمین نیش نمیزدند و همچنین روایاتی داریم که بیان میکند پس از ظهور امام زمان (علیهالسلام) نیش نمیزنند. پس نکتهای که به دست میآید این است که آنها از برنامه و مسیر خلقت خود خارج شدهاند و لذا اگر در مسیر مؤمنین قرار گرفتند و ممکن است برای آنها خطرساز باشند، باید آنها را کشت.
چنانچه خداوند انسانها را خلق کرده و برای آنها برنامهای قرار داده است، اما برخی از انسانها (مانند کفار) از این برنامه خارج میشوند. با این حال، تا اینجا دستوری برای جنگ با کفار نداریم، اما اگر کافری حربی شد، یعنی برای مؤمنین خطرساز شد، خداوند میفرماید: «وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُم مِّنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا تُقَاتِلُوهُمْ عِندَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّىٰ يُقَاتِلُوكُمْ فِيهِ فَإِن قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذَٰلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ» (سوره البقره، آیه ۱۹۱)
«و هر کجا بر ایشان دست یافتید، آنان را بکشید، و همانطور که شما را بیرون راندند، آنان را بیرون برانید، چرا که فتنه از قتل بدتر است، و در کنار مسجد الحرام با آنان جنگ نکنید، مگر آنکه با شما در آنجا به جنگ درآیند، پس اگر با شما جنگیدند، آنان را بکشید، که کیفر کافران چنین است.»
این برنامه برای تمام موجودات زندهی عالم جاری است.
