پرسش:
چرا به پیامبر عظیمالشأن اسلام «امی» میگفتند و معنای این واژه چیست؟
پاسخ:
عنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ الرِّضَا (علیهماالسّلام)، فَقُلْتُ: یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، لِمَ سُمِّیَ النَّبِیُّ (صلیاللهعلیهوآله) الْأُمِّیَّ؟
فَقَالَ: مَا تَقُولُ النَّاسُ؟
قُلْتُ: یَزْعُمُونَ أَنَّهُ إِنَّمَا سُمِّیَ الْأُمِّیَّ لِأَنَّهُ لَمْ یُحْسِنْ أَنْ یَکْتُبَ.
فَقَالَ (علیهالسّلام): کَذَبُوا، عَلَیْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ! أَنَّی ذَلِکَ وَ اللَّهُ یَقُولُ فِی مُحْکَمِ کِتَابِهِ:
هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ (سوره جمعه: ۲)
فَکَیْفَ کَانَ یُعَلِّمُهُمْ مَا لَا یُحْسِنُ؟ وَاللَّهِ لَقَدْ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلیاللهعلیهوآله) یَقْرَأُ وَ یَکْتُبُ بِاثْنَیْنِ وَ سَبْعِینَ، أَوْ قَالَ بِثَلَاثَةٍ وَ سَبْعِینَ لِسَانًا.
وَإِنَّمَا سُمِّیَ الْأُمِّیَّ لِأَنَّهُ کَانَ مِنْ أَهْلِ مَکَّةَ، وَمَکَّةُ مِنْ أُمَّهَاتِ الْقُرَی.
وَذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ:
«وَلِتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا» (سوره شوری: ۷)
🔸 جعفر بن محمد میگوید از امام جواد (علیهالسّلام) پرسیدم: ای فرزند رسولخدا! چرا به پیامبر اسلام «امی» میگفتند؟ حضرت فرمودند: مردم چه میگویند؟ گفتم: مردم تصور میکنند که آن حضرت به این دلیل «امی» نامیده شد که نمیتوانستند بنویسند.
امام جواد (علیهالسّلام) در پاسخ فرمودند: دروغ میگویند، لعنت خدا بر آنان باد! چگونه ممکن است که پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) نتوانسته باشد بنویسد در حالی که خداوند در آیات محکم قرآن میفرماید: «او کسی است که رسولش را در میان بیسوادان برانگیخت تا آیات خداوند را برای آنان تلاوت کند، آنها را پاکیزه سازد و کتاب و حکمت به آنان بیاموزد.» پس چگونه ممکن است کسی که نمیتواند بنویسد، کتاب و حکمت را به دیگران بیاموزد؟
به خدا قسم، رسولخدا (صلیاللهعلیهوآله) به هفتاد و دو یا هفتاد و سه زبان میخواندند و مینوشتند. به این دلیل به آن حضرت «امی» گفته شد که ایشان از اهل مکه بودند و مکه «امالقری» نامیده شده است، چنانچه خداوند در قرآن میفرماید: «ما تو را فرستادیم تا اهل امالقری [مکه] و کسانی که در اطراف آن زندگی میکنند را انذار کنی.»
📚 منبع: بحار الأنوار، جلد ۱۶، صفحه ۱۳۲، حدیث ۷۰.
⭕ نکته: بنابراین این ادعا که عدهای «امی» بودن پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) را به معنای بیسواد بودن ایشان میدانند، کاملاً اشتباه است.
