سؤال:
چرا باید احکام را بیچونوچرا پذیرفت؟ چگونه باید با جوانان در این زمینه صحبت کرد؟
پاسخ:
پیروی بیچونوچرا از دستورات خداوند، مسئلهای کاملاً عقلی است.
برای روشن شدن مطلب، آن را در قالب یک مثال توضیح میدهیم:
فردی را تصور کنید که از یک شرکت خودروسازی، خودرویی خریداری کرده است. هنگام تحویل خودرو، دفترچهای نیز به او داده میشود که در آن، نحوهی استفادهی صحیح از خودرو توضیح داده شده است.
برای نمونه، در آن دفترچه نوشته شده:
- فقط بنزین در باک خودرو بریزید.
- روغن آن را هر ۵۰۰۰ کیلومتر تعویض کنید.
- همواره آبِ رادیاتور را در سطح مناسب نگه دارید و…
حال اگر صاحب خودرو بگوید: «این خودرو متعلق به من است و اختیارش را دارم؛ پس دوست دارم بهجای بنزین، تینر فوری در باک آن بریزم، یا روغن آن را پس از ۳۰,۰۰۰ کیلومتر تعویض کنم، و یا داخل رادیاتور آن، شربت بریزم»؛ قطعاً خودرویش را خراب کرده و از کار خواهد انداخت.
در این صورت، هر انسان عاقلی او را ملامت میکند و میگوید: «چرا دستورالعملهای سازندهی خودرو را در نگهداری آن رعایت نکردی؟»
و تمام عقلا چنین فردی را بیخرد مینامند.
دقیقاً مسئلهی احکام الهی نیز چنین است.
انسان از دو بُعد مهم تشکیل شده است: جسم و روح.
خداوند برای حفظ سلامت جسم و روح، دستوراتی ارائه داده است.
در بُعد جسمانی، رعایت مسائلی مانند بهداشت، تغذیهی سالم و درمان، امری پذیرفتهشده است، چراکه انسان ضررهای آن را با چشم خود مشاهده میکند. حتی اگر خداوند هم دستوری نمیداد، انسانها به اندازهی درک عقلی خود، این موارد را رعایت میکردند.
اما در مورد روح، خداوند مجموعهای از احکام را تعیین کرده که رعایت آنها، موجب سلامت روح در دنیا و آخرت خواهد شد. بااینحال، ازآنجاکه ما آسیبهای روحی را بهصورت ملموس مشاهده نمیکنیم، گاهی نسبت به این احکام بیتوجهی کرده و اعتراض میکنیم که: «چرا خداوند ما را به این دستورات مقید کرده است؟ چرا چنین و چنان باید عمل کنیم؟»
دراینباره، امام کاظم (علیهالسلام) میفرماید:
❞ أَعْجَبُ لِمَنْ يَتَفَكَّرُ فِي مَأْكُولِهِ كَيْفَ لَا يَتَفَكَّرُ فِي مَعْقُولِهِ، فَيُجَنِّبُ بَطْنَهُ مَا يُؤْذِيهِ، وَ يُودِعُ صَدْرَهُ مَا يُرْدِيهِ ❝
(من در شگفتم از کسی که در غذای خود دقت دارد که چه بخورد تا بیمار نشود، اما برای روحش اهمیتی قائل نیست و هر اندیشهی فاسدی را در آن جای میدهد!)
به همین دلیل، امام صادق (علیهالسلام) نیز میفرماید:
❞ الْعاقِلُ مَنْ أَطاعَ اللَّهَ ❝
(عاقل کسی است که از خداوند اطاعت کند.)
