پرسش:
برای تقویت حافظه چه توصیهای دارید؟
پاسخ:
علل ضعف حافظه و راهکارهای درمانی آن:
ضعف حافظه میتواند دو علت عمده داشته باشد:
۱. علل جسمانی: ضعف در عملکرد مغز و قدرت بایگانی اطلاعات، که برای تقویت آن، در روایات توصیههایی ارائه شده است، ازجمله:
- هر روز صبح، ناشتا ۲۱ عدد مویز میل شود.
- از خوردن سیب ترش پرهیز شود.
- خواب قیلوله (یک ساعت پیش از اذان ظهر و پیش از نیمروز) انجام شود.
- از خوابیدن در هنگام غروب پرهیز شود.
- میزان خواب در شبانهروز بین ۶ تا ۸ ساعت تنظیم شود.
- از راه رفتن با یک پا برهنه و یک پا دارای کفش یا دمپایی خودداری شود.
۲. علل ذهنی: برخی افراد به دلیل کمتحرکی ذهنی، دچار ضعف حافظه میشوند. برای تقویت حافظه، فعالیتهای ذهنی متنوعی پیشنهاد شده است، ازجمله:
- حفظ آیات قرآن کریم موجب تقویت حافظه میشود.
- هر روز، در زمانی مشخص و مکانی ثابت، یک صفحه از قرآن را با دقت خوانده و این روند را به مدت ۱۵ روز ادامه دهد، سپس صفحهی جدیدی انتخاب کند و این روند را تکرار نماید.
- مطالعهی مداوم و کتابخوانی در موضوعات مختلف موجب تقویت حافظه میشود.
- اگر فرد خانم است، استفاده از گردنبند کهربا توصیه شده است.
- مطالعهی نوشتههای روی سنگ قبرها موجب تضعیف حافظه میشود و باید از آن پرهیز کرد.
۳. علل معنوی: در برخی موارد، ضعف حافظه ناشی از گناهان است که موجب محرومیت از این نعمت الهی میشود. چنانکه در دعا آمده است:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الذُّنُوبَ الَّتِي تُغَيِّرُ النِّعَمَ
«خدایا! گناهانی را که موجب تغییر نعمتها میشود، بر من ببخش.»
برای رفع این نوع ضعف حافظه، راهکارهایی در روایات ذکر شده است، ازجمله:
- خواندن دعای «سُبْحَانَ مَنْ لَا يَعْتَدِي عَلَىٰ أَهْلِ مَمْلَكَتِهِ…» بعد از هر نماز (این دعا در تعقیبات نماز صبح در مفاتیح الجنان آمده است).
- هر روز هفت مرتبه قرائت آیات پایانی سورهی بقره از آیهی:
«رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا…» تا پایان سوره. - نوشتن سورهی یٰس با گلاب و زعفران در ظرفی، سپس شستن آن با آب تمیز و نوشیدن آن.
- روزانه ۱۰۰ مرتبه ذکر «یَا رَحْمٰن» گفته شود.
نکتهی پایانی:
بهتر است فردی که قصد تقویت حافظه دارد، از هر یک از این سه دسته (جسمانی، ذهنی، معنوی) دستکم یک روش را انتخاب کرده و اجرا نماید. همچنین، در مورد توصیههای تغذیهای، اگر فرد منع پزشکی دارد، باید این موارد را رعایت کند.
آنچه در این متن ذکر شد، بر اساس روایات و توصیههای علمای دین است.
