زمانی که لحظه وفات حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) فرا رسید، ایشان به امیرالمؤمنین (علیهالسلام) وصیت کردند که خود متولی کفن و دفن ایشان شود، شبانه ایشان را دفن کند و محل قبر را مخفی نگه دارد. امیرالمؤمنین (علیهالسلام) نیز وصیت را انجام داد و پس از دفن، حزن و اندوه بر ایشان غلبه کرد.
حضرت امیر دستان خود را از خاک پاک کرده و اشک از چشمانشان جاری شد. سپس رو به قبر رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) کرده و فرمودند:
السَّلامُ عَلَيْكَ يا رَسُولَ اللهِ مِنّي، وَالسَّلامُ عَلَيْكَ مِنِ ابْنَتِكَ وَحَبيبَتِكَ وَقُرَّةِ عَيْنِكَ وَزائِرَتِكَ وَالبائِتَةِ فِي الثَّرى بِبُقْعَتِكَ وَالمُخْتارِ لَها اللهُ سُرْعَةَ اللِّحاقِ بِكَ
درود من به تو ای رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) و درود بر تو از جانب دخترت، حبیبه تو، نور چشمت، زیارتکنندهات و آنکه در خاک حرم تو آرمیده و خداوند زود ملحقشدن به تو را برایش اختیار کرده است.
قُلْ يا رَسُولَ اللهِ عَنْ صَفِيَّتِكَ صَبْري، وَضَعُفَ عَنْ سَيِّدَةِ النِّساءِ تَجَلُّدي
ای رسول خدا، صبرم بر فراق بهدرستی برگزیدهات (یعنی حضرت زهرا) کم شده و تابم بر فراق بانوی زنان جهان ضعیف گشته است.
إلّا أَنَّ في التَّأَسّي لي بِسُنَّتِكَ وَالحُزْنِ الَّذي حَلَّ بِي بِفِراقِكَ مَوْضِعَ التَّعَزّي
اما در پیروی از سنت تو و غم فراق تو راهی برای آرامشم وجود دارد؛ همانگونه که در فراق تو که مهمتر و بزرگتر بودی صبر کردم، اکنون نیز در این مصیبت صبر خواهم کرد.
فَلَقَدْ وَسَّدْتُكَ في مَلْحُودِ قَبْرِكَ بَعْدَ أَنْ فاضَتْ نَفْسُكَ عَلى صَدْري، وَغَمَّضْتُكَ بِيَدي
من تو را در لحد قبرت به خاک سپردم، پس از آنکه جانت در آغوش من بر سینهام قبض شد و با دستان خود چشمانت را بستم.
وَتَوَلَّيْتُ أَمْرَكَ بِنَفْسي، نَعَمْ، وَفي كِتابِ اللهِ لِي أَنْعَمُ القَبُولِ: “إِنّا للهِ وَإِنّا إِلَيْهِ راجِعُونَ“
خود امور تو را به عهده گرفتم و در کتاب خدا برایم بهترین تسلیم و قبول چنین مصیبتی است: «ما از خدا هستیم و به سوی او باز میگردیم.»
لَقَدِ اسْتُرْجِعَتِ الْوَديعَةُ، وَأُخِذَتِ الرَّهينَةُ، وَاخْتُلِسَتِ الزَّهْراءُ
امانت به صاحبش بازگردانده شد و زهرا (سلاماللهعلیها) از من گرفته شد و راحتی یافت.
فَما أَقْبَحَ الخَضْراءَ وَالغَبْراءَ، يا رَسُولَ اللهِ! أَمّا حُزْني فَسَرْمَدٌ، وَأَمّا لَيْلي فَمُسَهَّدٌ
چقدر آسمان و زمین زشت شدهاند، ای رسول خدا! غمم همیشگی است و شبهایم به بیداری میگذرد.
لَا يَبْرَحُ الحُزْنُ مِنْ قَلْبي، أَوْ يَخْتارَ اللهُ لي دارَكَ الَّتي أَنْتَ فيها مُقيمٌ
غم از قلبم بیرون نمیرود مگر اینکه خداوند خانه تو را (در بهشت) که در آن اقامت داری برایم اختیار کند.
كَمَدٌ مَقيحٌ، وَهَمٌّ مُهَيِّجٌ، سُرْعانَ ما فَرَّقَ بَيْنَنا، وَإِلَى اللهِ أَشْكو
دردی جانکاه و غمی شدید که زود بین ما جدایی افکند و به سوی خداوند شکایت میبرم.
وَسَتُنَبِّئُكَ ابْنَتُكَ بِتَظافُرِ أُمَّتِكَ عَلَيَّ وَعَلى هَضْمِها حَقَّها، فَاسْتَخْبِرْها الحَالَ، فَكَمْ مِنْ غَليلٍ مُعْتَلِجٍ بِصَدْرِها لَمْ تَجِدْ إِلى بَثِّهِ سَبيلاً، وَسَتَقولُ، وَيَحْكُمُ اللهُ وَهُوَ خَيْرُ الحاكِمينَ
بهزودی دخترت تو را از بههمدستی امتت بر علیه من و غصب حق او آگاه خواهد کرد. پس حال او را بپرس؛ چه بسیار غصهها که در سینه او میجوشد و راهی برای بروز آن نیافته است. بهزودی او برایت خواهد گفت و خداوند حکم خواهد کرد و او بهترین حکمکنندگان است.
السَّلامُ عَلَيْكَ يا رَسُولَ اللهِ سَلامَ مُوَدِّعٍ، لا سَئِمٍ وَلا قالٍ
سلام بر تو ای رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) سلام وداع و خداحافظی، نه از روی خستگی و کسالت.
لَوْلا غَلَبَةُ الْمُتَسَلِّطينَ عَلَيْنا لَجَعَلْتُ لِقَبْرِكَ مَقاما، وَ لَلَبَثْتُ عِنْدَهُ حَتّى يَقْضيَ اللهُ لي بِالْحاقِ
اگر بر ما غلبه و تسلط آن ستمکاران نبود، در کنار قبرت اقامت میکردم و ملازم آن میشدم و تا آخرین لحظه در آنجا میماندم.
صلوات و رحمت خداوند بر تو و بر حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) و برکات او بر ایشان باد.
منابع:
روضه المتقین ج۵ ص ۳۴۷
الوافی جلد ۳ ص ۷۴۸
کافی ج ۱ ص ۴۵۹
شرح اصول کافی ج۷ ص ۲۱۳و ۲۱۴
مصباح البلاغه ج۲ ص ۲۱۵
شرح الاخبار ج۳ ص ۶۹
دلائل الامامه ص ۱۳۸
امالی شیخ مفید ص ۲۸۱
امالی شیخ طوسی ص ۱۰۹
بحار الانوار ج۳ ص ۱۹۳ و ۲۱۱
مراة العقول ج۵ ص ۳۲۴
منهاج البراعه ج۱۳ ص ۳۶و ۳۷
مستدرک سفینه البحار ج۶ ص۴۳۲
الامام علی بن ابیطالب علیه السلام ص ۷۱۳
مسند امام علی علیه السلام ج۸ ص ۴۸
موسوعه احادیث اهل بیت علیهم السلام ج۳ ص ۱۳۶ و ج۸ ص ۲۵۰ و ج۱۱ ص ۱۳ و ج۱۲ ص ۱۳۷
موسوعه کلمات امام حسین علیه السلام ص ۱۴۵
نهج السعاده ج۱۱ ص ۷۰
قاموس الرجال ج۱۲ ص ۳۲۴
اعیان الشیعه ج۱ ص ۳۲۲
بشارت المصطفی ص ۳۹۶
قادتنا کیف نعرفهم ج۳ ص ۲۴۷
اهل البیت فی الکتاب و السنه ص ۴۷۲
سیده فاطمه الزهرا سلام الله علیها ص ۱۷۷
جواهر التاریخ ج۱ ص ۱۵۸
حیات امیر المومنین علیه السلام ج۳ ص ۴۳
سنن الامام علی ص ۲۲۰
صحیفه الزهرا سلام الله علیها ص ۲۹
مجمع النورین ص ۱۵۱
موسوعه شهادت معصومین ج۱ ص ۲۴۷
بیت الحزان ص ۱۸۴
شرح احقاق الحق ج۳۳ ص ۳۸۵
اسرار الفاطمیه ص ۳۳۷
الامام حسین فی احادیث الفریقین ج۲ ص ۱۹۳ و ۱۹۶
حق المبین ص ۲۳۹
الهجوم علی بیت فاطمه سلام الله علیها ص ۱۴۲ و ۲۵۶
طرف من الانباء و المناقب ص ۳۸۰ و ۳۸۸ و ۴۵۱
زندگانی حضرت زهرا سلام الله علیها ترجمه ج ۴۳ بحار ص ۶۳۳ و ۶۷۱
ریاض الابرار ج۱ ص ۶۴
عوالم العلوم ج۱۱ ص ۱۱۲۱ و ص ۱۱۲۳
