چون خدای تعالی خواست که توبه آدم را قبول کند، جبرئیل را به نزد او فرستاد تا به او تعلیم دهد که بگوید:
«یا حَمیدَ بحقِّ مُحَمَّدٍ، یا عالِیَ بحقِّ عَلِیٍّ، یا فاطِرَ بحقِّ فاطِمَةَ، یا مُحسِنَ بحقِّ الحَسَنِ، یا قَدیمَ الإحسانِ بحقِّ الحُسَینِ و مِنْکَ الإحسانُ.»
چون کلام جبرئیل به نام امام حسین (علیهالسلام) رسید، آدم از شنیدن آن دلش شکست و اشکش جاری گردید. سبب آن را از جبرئیل پرسید. جبرئیل پاسخ داد:
«یا آدم، ولدک هذا یصاب بمصیبت تصغر عندها المصائب.»
یعنی: ای آدم، این فرزند تو به مصیبتی گرفتار میگردد که همه مصیبتها در برابرش کوچک میگردد.
آدم (علیهالسلام) پرسید: «آن مصیبت چیست؟»
جبرئیل فرمود:
«یُقتَلُ عَطشاناً، غَریباً، وَحیداً، فَریداً، لَیسَ لَهُ ناصِرٌ وَ لا مُعینٌ، وَ لَو تَراهُ یا آدَم وَ هُوَ یَقُولُ: واعَطَشاهُ وا قِلَّةَ ناصِراهُ، حَتّی یَحوُلُ العَطَشُ بَینَهُ وَ بَینَ السَّماءِ کَالدُّخانِ، فَلَم یَجِبهُ اَحَدٌ الاّ بِالسًّیُوفِ وَ شُربِ الحُتُوفِ، فَیَذبَحُ ذِبحَ الشّاةِ مِن قَفا، وَ یَنهَبُ رَحلَهُ وَ تَشهَرُ رُئوُسَهُم فِی البُلدانِ وَ مَعَهُم النِّسوانِ، کَذلِکَ سَبَقَ فِی عِلمِ المَنّان.»
یعنی: ای آدم، او در حال تشنگی کشته میشود، از وطن دور مانده، و تنهاست. کمک و یاری کنندهای برای او نیست، و اگر او را ببینی در حالیکه عطش بین او و آسمان مانند دود فاصله شده و در حال گفتن است: «وای از تشنگی، وای از کمی یاور»، پس کسی جواب او را نمیدهد مگر با شمشیرها و نوشاندن مرگها. پس سرش بریده میشود مانند گوسفند (اما) از قفا، و خیمهاش غارت میگردد و سرهایشان در شهرها گردانده میشود و حال آنکه زنان با آنها هستند؛ اینچنین در علم (خداوند) منّان از پیش قرار گرفته است.
پس حضرت آدم و جبرئیل (علیهما السلام) هر دو مانند مادر جوانی که فرزندش را از دست داده، گریه کردند.
این واقعه در صحرای عرفات اتفاق افتاد و ملائکهای که در آنجا بودند، همگی گریه کردند. این گریه آدم بود که سبب آمرزش او گردید و چون در آن روز توبهاش قبول شد، آن روز را عرفه و آن مکان را عرفات نامیدند.
منابع:
بحار الانوار، ج ۴۴، ص ۲۴۵، چاپ بیروت
عوالم العلوم، ج ۱۷، ص ۱۰۴
ریاض الابرار فی مناقب ائمة الاطهار، ج ۱، ص ۱۷۴
العوالم الامام حسین (شیخ عبدالله بحرانی)، ص ۱۰۴
موسوعة شهادت المعصومین (لجنة الحدیث فی معهد باقر العلوم)، ج ۲، ص ۳۴
الامام حسین فی احادیث فریقین (سید علی ابطحی)، ج ۲، ص ۳۱۳
المجالس العاشوریه فی الماتم الحسینیه (شیخ عبدالله بن حسن آل درویش)، ص ۲۲
الامامه الالهیه (تقریر بحث شیخ محمد السند از سید بحر العلوم)، ج ۴، ص ۲۱۱
البکاء علی الحسین (حامد فدوی اردستانی)، ص ۱۵۴
