فضل بن شاذان میگوید: از امام رضا (علیه السلام) شنیدم که فرمود: بعد از اینکه خداوند عزوجل حضرت ابراهیم (علیه السلام) را امر فرمود که بهجای حضرت اسماعیل (علیه السلام)، گوسفندی که بر او نازل فرموده بود را قربانی کند، حضرت ابراهیم (علیه السلام) آرزو نمود که ای کاش فرزندش اسماعیل را با دست خودش ذبح مینمود و مأمور نمیشد که بهجای او گوسفندی را قربانی نماید تا جایگاه پدری را پیدا کند که قلب او سوخته در مرگ بهترین فرزندش، که با دست خود (به امر خدا) او را ذبح کرده، و به همین خاطر مستحق بالاترین درجات اهل ثواب شود که در مصیبتها صبر میکنند.
پس خداوند به او وحی فرمود: ای ابراهیم، چه کسی در میان مخلوقاتم از همه در نزد تو محبوبتر است؟ حضرت ابراهیم (علیه السلام) عرض کرد: خدایا، خلقی ننمودهای که او در نزد من محبوبتر باشد از حبیب تو محمد (صلی الله علیه وآله و سلم).
پس خداوند به او وحی نمود: آیا او در نزد تو محبوبتر است یا نفس خودت؟ حضرت ابراهیم (علیه السلام) عرض کرد: خدا یا، من او را از خودم بیشتر دوست دارم. خداوند پرسید: پس فرزند او در نزد تو محبوبتر است یا فرزند خودت؟ حضرت ابراهیم (علیه السلام) عرض کرد: فرزند او از فرزند خودم در نزد من محبوبتر است.
خداوند فرمود: پس اگر دشمنان فرزند او را به ظلم ذبح کنند، برای قلب تو سوزناکتر است یا اینکه تو به دست خودت بخاطر اطاعت از من، فرزندت را ذبح کنی؟ حضرت ابراهیم (علیه السلام) عرض کرد: بلکه ذبح فرزند او (پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم) بدست دشمنانش به ظلم برای قلبم سوزناکتر است.
خداوند فرمود: ای ابراهیم، بهدرستی که گروهی که گمان میکنند از امت محمد (صلی الله علیه وآله و سلم) هستند، بزودی پسرش حسین (علیه السلام) را بعد از او میکشند، از روی ظلم و دشمنی، چنانکه گوسفندی را میکشند؛ به همین خاطر سزاوار غضب من میگردند.
پس ابراهیم (علیه السلام) فریاد زد و با قلب سوزناک شروع به گریه نمود. آنگاه خداوند عز و جل به او وحی نمود که: ای ابراهیم، گریه و افغان تو را برای امام حسین (علیه السلام) و کشته شدنش بجای گریه بر اسماعیل، که اگر او را با دست خود ذبح مینمودی، پذیرفتم و برای تو بالاترین درجات اهل ثواب که اهل مصیبت هستند را قرار دادم.
آنگاه امام رضا (علیه السلام) فرمود: به همین خاطر خداوند در قرآن فرمود: «وَ فَدَیناهُ بِذِبحٍ عَظیم»؛ یعنی و ما از او عوض گرفتیم بخاطر ذبح عظیم.
منابع:
الخصال (شیخ صدوق) ص ۵۹
عیون اخبار الرضا (شیخ صدوق) ج ۲ ص ۱۸۹
بحار الانوار (علامه مجلسی) ج ۱۲ ص ۱۲۴، ج ۴۴ ص ۲۲۶
العوالم الامام حسین علیه السلام (شیخ عبدالله بحرانی) ص ۱۰۶
مستدرک سفینة البحار (شیخ علی نمازی شاهرودی) ج ۸ ص ۱۵۵
مسند الامام رضا (شیخ عزیزالله عطاردی) ج ۱ ص ۵۶
تفسیر صافی (فیض کاشانی) ج ۴ ص ۲۷۹، ج ۶ ص ۱۹۶
تفسیر نور الثقلین (شیخ حویزی) ج ۴ ص ۴۳۰
تاویل الآیات (شرف الدین حسینی) ج ۲ ص ۴۹۹
قصص الانبیاء (جزایری) ص ۱۵۰
تجلی اعظم (سید فاخر موسوی) ص ۴۴۰
موسوعه شهادت معصومین (لجنة الحدیث فی معهد باقر العلوم) ج ۲ ص ۳۳
