سوال:
در مقدمهی زیارت مطلقهی امام حسین (علیهالسلام) از قول امام صادق (علیهالسلام) بیان شده است که سه چیز بر امام حسین (علیهالسلام) گریستند. یکی از آنها را «بَصْرَه» گفته اند. علت چیست؟
جواب:
اگر فرض را بر این بگذاریم که این جمله از معصوم (علیهالسلام) صادر شده است، باید بگوییم: از روایات برمیآید که بصره در آن روزگار شیعیان زیادی داشته است و یقیناً شیعیان بر سیدالشهدا (علیهالسلام) گریستهاند. پس منظور روایت، مردم بصره نیستند. چنانکه در روایت دمشق نیز آمده است، در حالی که در دمشق هم اگرچه بسیار کم، ولی شیعه وجود داشت و روایت داریم که بر سیدالشهدا (علیهالسلام) میگریستند. در نتیجه، مقصود خود سرزمین بصره و دمشق میباشد، نه مردم آنها. این موضوع به دو دلیل است: اولاً امام نفرمودند «مردم بصره و دمشق»، و ثانیاً حضرت سومین چیز را «آل عثمان» نام بردند؛ یعنی به صراحت به انسانها در سومین مورد اشاره فرمودند. پس همین قرینه است که در دو مورد اول، مقصود انسانها نیستند.
توضیح این که خود اشیاء عالم هم فهم و هوش دارند و به نوع خود و به شکل خود، عبادت و بندگی یا عصیان میکنند. طبق روایات، عملکرد انسانها بعضی از سرزمینها را مقدس و بعضی را نحس میکند. چنانکه از امیرالمؤمنین (علیهالسلام) روایت شده است در مورد عبور از منطقهای که اهل آن عذاب شده بودند و حضرت در آن سرزمین توقف ننمودند و نماز نگزاردند. و عکس این قضیه هم در مواردی روایت شده است. پس نتیجه میگیریم که سرزمین بصره جزو سرزمینهایی است که بر اثر گناه مردم نحس شده و این سرزمین در مصیبت سیدالشهدا (علیهالسلام) گریست، چنانکه دمشق نیز چنین است. در حالی که آسمان و زمین و وحوش و حیوانات خشکی و دریا گریستند.
