همانطور که اغلب شنیده میشود، برخی از روی غرض یا بهصورت سادهلوحانه سوالاتی مطرح میکنند، از قبیل:
- چرا گریه؟
- آیا این همه گریه کردن مضر نیست؟
- آیا دین ما فقط دین گریه است؟
- اصلاً چرا باید در روزی که امام حسین (علیهالسلام) به مقام شهادت رسید، گریه کنیم؟
و سوالاتی از این دست. ریشه این سوالات نه در تمایل به دانستن است، بلکه دشمنان شیعه برای تضعیف نهضت سیدالشهدا (علیهالسلام) این سوالات را در میان کسانی که اطلاع کمتری از دین دارند، رایج کردهاند.
از آنجا که محور سخن ما در این مجموعه با مسلمانان است، در پی اثبات این نیستیم که آنچه از پیامبر (صلیالله علیه و آله) و اهل بیت طاهرینش (علیهمالسلام) رسیده، هم با عقل و هم با مبانی علمی سازگاری دارد، بلکه تنها قصد داریم به برخی از مواردی که در مورد گریه برای سیدالشهدا و اهمیت آن از رسول خدا (صلیالله علیه و آله) و ائمه اطهار (علیهمالسلام) نقل شدهاند، اشاره کنیم.
((در خانه اگر کس است، یک حرف بس است.))
ثواب گریه بر امام حسین (علیهالسلام)
علامه مجلسی در بحارالانوار از امالی و عیون اخبار رضا (علیهالسلام) از امام هشتم (علیهالسلام) روایت کرده است:
- کسی که به یاد مصیبتهای ما بگرید و بگریاند، روز قیامت در درجهٔ ما خواهد بود و چشم او در روزی که همه چشمها گریانند، گریان نخواهد شد. کسی که در مجلسی حضور یابد که در آن امر ما زنده شود، قلبش در روزی که قلبها میمیرند، زنده خواهد ماند.
در تفسیر علی بن ابراهیم از امام صادق (علیهالسلام) آمده است:
- کسی که یاد ما کند یا دیگری از ما یاد کند و اشک از چشم او حتی به اندازه بال مگسی بیرون آید، خداوند گناهان او را میبخشد، هرچند به اندازه کف دریاها باشد.
در کتاب قرب الاسناد از امام صادق (علیهالسلام) به نقل از فضیل روایت شده است:
- آیا با هم حدیث میکنید؟ فضیل پاسخ داد: بله، فدایت شوم. امام فرمود: این مجالس را دوست دارم؛ پس امر ما را زنده نگه دارید. خداوند رحمت کند کسی را که امر ما را زنده بدارد.
در کتاب جامعالاخبار و امالی شیخ مفید از امام صادق (علیهالسلام) آمده است:
- نفس کشیدن کسی که بهخاطر ظلمی که بر ما شده غمگین است، تسبیح است، و ناراحتی او عبادت؛ و پوشاندن راز ما جهاد در راه خدا.
در امالی شیخ مفید از امام حسین (علیهالسلام) نقل شده است:
- هیچ بندهای که به خاطر ما اشک بریزد، یا در چشمانش حلقه بزند، مگر اینکه خداوند او را در بهشت جای خواهد داد.
در امالی شیخ مفید از امام صادق (علیهالسلام) آمده است:
- هر جزع و گریهای مکروه است، مگر جزع و گریه بر حسین (علیهالسلام).
در کتاب کاملالزیارات از امام صادق (علیهالسلام) نقل شده است:
- امیرالمومنین علی (علیهالسلام) به حسین (علیهالسلام) نگریست و فرمود: تو ای پسرم، گریه هر مؤمنی هستی. امام حسین (علیهالسلام) عرض کرد: منم، ای پدر؟ فرمود: آری، ای فرزندم.
ابن خارجه در کاملالزیارات نقل میکند که:
- ما نزد امام صادق (علیهالسلام) بودیم و به یاد حسین بن علی (علیهالسلام) افتادیم. امام صادق (علیهالسلام) گریست و ما نیز گریستیم. سپس سر مبارک را بلند کرد و فرمود: حسین بن علی فرمود که من کشتهٔ اشکها هستم، هیچ مؤمنی مرا یاد نمیکند مگر آنکه گریه میکند.
در امالی شیخ مفید از امام صادق (علیهالسلام) آمده است:
- امام حسین (علیهالسلام) در پیشگاه پروردگارش نظر میکند به سوی لشگرگاه خود و شهدا و نیز زیارتکنندگان خود. او آنان را میشناسد، نامهایشان، پدرانشان و جایگاهشان را در نزد خدا میداند. او میبیند که چه کسی برای او گریه میکند و از خداوند طلب آمرزش برای آنان مینماید.
در تفسیر علی بن ابراهیم قمی از امام باقر (علیهالسلام) و از پدر بزرگوارش امام صادق (علیهالسلام) روایت شده است: * هر مؤمنی که به یاد ما از چشمانش اشکی جاری شود و بر رخسار او فرو غلتد، خداوند او را در غرفههایی از بهشت جای میدهد که برای همیشه در آن سکونت یابد.
در کتاب عوالم از تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (علیهالسلام) از قول پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) آمده است: * درود خداوند بر گریهکنندگان برای حسین (علیهالسلام) از روی محبت و دوستی و بر لعنتکنندگان دشمنان او از روی خشم. خداوند به فرشتگان مقرب امر میکند که اشکهای مصیبتزدگان را گرفته و به خزینهداران بهشت تحویل دهند تا با آب حیات بهشتی درآمیزند و بر گوارایی آن افزوده شود.
در بحارالانوار، زمانی که پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) به دخترش حضرت فاطمه (سلاماللهعلیها) از مصائب امام حسین (علیهالسلام) خبر داد، حضرت فاطمه (سلاماللهعلیها) گریست و عرض کرد: ای پدر، پس چه کسی بر فرزندم گریه میکند؟ پیامبر فرمود: ای فاطمه! زنان امت من بر زنان اهلبیت من میگریند و مردان امت من بر مردان اهلبیت من.
در کتاب البکاء للحسین (علیهالسلام) از ابن عباس نقل شده که:
جبرییل به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) خبر شهادت امام حسین (علیهالسلام) و گریه در مصیبت او را داد. امام حسین (علیهالسلام) نیز از خداوند خواست تا بهشت را برای گریهکنندگان بر او وعده دهد و قصرهای آنان در کنار او قرار گیرد.
در کاملالزیارات از امام صادق (علیهالسلام) نقل شده است که:
هیچ چشمی نزد خدا محبوبتر نیست از چشمی که برای حسین (علیهالسلام) گریه کند و هیچ اشکی نیست که از چشمی بر رخسار جاری شود برای آن مظلوم، مگر اینکه یاریکنندهٔ حضرت فاطمه (سلاماللهعلیها) و پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوآله) باشد.
در جلد دهم بحارالانوار از حضرت رضا (علیهالسلام) نقل شده که به ابن شبیب فرمود:
ای پسر شبیب، اگر برای حسین گریه کنی تا اشکها بر صورتت جاری شود، خداوند تمامی گناهانت را، خواه کم باشد یا زیاد، میبخشد. ای پسر شبیب، اگر شاد میشوی که در درجات بهشت با اهلبیت (علیهمالسلام) باشی، به خاطر حزن ما محزون شو و از شادی ما شاد شو.
کتاب کامل الزیارات از عبد الله بکیر از امام صادق (علیهالسلام) روایت کرده است:
))حدیث طولانی است، ما به آنچه که موضوع بحث ماست اکتفا میکنیم.((
از امام صادق (علیهالسلام) پرسیدم: ای پسر رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله)، اگر نبش شود قبر حسین بن علی (علیهالسلام)، آیا در قبر او به چیزی برخورد میشود؟ (یعنی آیا در قبر او چیزی هست؟) فرمود: ای پسر بکیر، چقدر سوالهای تو بزرگ است! بدرستی که حسین بن علی (علیهالسلام) با پدر و مادر و برادرش در منزل رسول خدا (در بهشت) است و با او روزی داده میشوند و خوشحال و شادند. و او در حالیکه به سمت راست عرش متعلق است میگوید: ای پروردگار من، به وعدهای که به من دادی وفا کن… و او نظر میکند به کسی که برای او میگرید، پس طلب آمرزش میکند برای او و از پدرش میخواهد که برای او طلب آمرزش کند و میگوید: ای گریهکننده! اگر میدانستی که خداوند برای تو چه چیز مهیا کرده، حتماً شاد و خوشحال میشدی بیشتر از آنچه که محزون گردیدی. و آن حضرت طلب آمرزش میکند برای او از هر گناه و معصیتی که کرده است.
کتاب منتخب طریخی ص ۲۶۸ و معالی السبطین ج ۱ ص ۱۵۸ از امام صادق (علیهالسلام):
خدا رحمت کند شیعیان ما را، که ایشان در راه ما مورد اذیت واقع میگردند و ما بخاطر ایشان اذیت نکشیدهایم. شیعیان ما از ما هستند، آفریده شدند از زیادی طینت ما و سرشته شدند به آب ولایت ما. خشنود شدند که ما پیشوایان آنها باشیم و خوشنود شدیم ما به ایشان که شیعیان ما باشند. مصیبت است بر ایشان مصیبتهای ما و میگریند بر درد و گرفتاریهایی که بر ما وارد شده، اندوهناک میشوند به جهت اندوهناک شدن ما و شاد میشوند در شادی ما. ما متألم (دردناک) میشویم به متألم شدن آنها و خبر داریم از حالات ایشان. پس ایشان با ما هستند و از ما جدا نمیشوند و ما هم از ایشان جدا نمیشویم، زیرا که بازگشت بنده به آقای اوست و اعتماد و تکیهگاه او به مولای اوست. پس ایشان دوری میجویند از دشمنان ما و آشکارا مدح میکنند دوستان ما را و دور میشوند از کسانی که ما را آزار میدهند. خدایا! زنده بدار شیعیان ما را و زنده کن ایشان را در زمان دولت ما و مملکت ما، یعنی زمان قیام قائم ما در رجعت او. بدرستیکه شیعیان ما از ما هستند و متعلق به ما. پس کسی که یاد کند مصیبتهای ما را و بگرید برای ما، خداوند او را به آتش عذاب نمیکند.
کتاب البکاء للحسین از امام صادق (علیهالسلام):
کاملترین مؤمنان از نظر ایمان، کسی است که اخلاق او نیکو باشد و رقت قلب او و گریه او بر ما اهل بیت بیشتر و دوستی او با ما اهل بیت (علیهمالسلام) شدیدتر باشد و حزن و اندوه و سوز دل او در مصیبت ما زیادتر باشد و مودت و دوستی او برای ما بیشتر باشد.
امالی شیخ صدوق ص ۲۲۱ و بحار الانوار ج ۴۴ ص ۲۸۳ از امام رضا (علیهالسلام):
عادت پدر بزرگوارم (امام کاظم (علیهالسلام)) این بود که هرگاه ماه محرم داخل میشد، دیگر کسی آن جناب را خوشحال و متبسم نمیدید و آثار حزن و اندوه از سیمای مبارکش ظاهر بود، تا آنکه ده روز از آن ماه بگذرد. چون روز عاشورا داخل میشد، آن روز، روز مصیبت و حزن و روز گریه آن جناب بود و مکرر میفرمود: این روزی است که امام حسین (علیهالسلام) در آن کشته شده، پس اگر گریهکنندگان بر آن مظلوم میدانستند که چه اجرهایی به آنها پاداش داده میشود، حتماً آرزو میکردند که تا نفس آخر عمر در گریه و ناله برای آن بزرگوار باشند.
کامل الزیارات در ضمن حدیثی طولانی از امام صادق (علیهالسلام):
کسی که مصیبتهای حسین (علیهالسلام) در نزد او ذکر شود و به اندازه بال مگسی اشک از چشم او بیرون آید، واجب میشود بر خداوند ثواب آن را بدهد و اینکه غیر از بهشت برای او راضی نشود.
کامل الزیارات از امام صادق (علیهالسلام) که به زراره فرمود
ای زراره، همانا آسمان گریه کرد بر حسین (علیهالسلام) و تا چهل صباح خون بارید و زمین گریه کرد بر او چهل صباح به سیاهی و آفتاب گریست برای او چهل صباح به گرفتگی و سرخی، و کوهها پارهپاره و از هم پاشیده و پراکنده شد و اجزاء آن از هم جدا گردید و دریاها به موج و جوش و خروش درآمد. و تمام ملائکه تا چهل صباح برای آن حضرت گریستند و بعد از شهادت آن مظلوم هیچ زنی از ما حنا نبست و روغن به موی و بدن خود نمالید و سرمه به چشم خود نکشید و خلخال به پای خود نبست تا آنکه سر عبیدالله بن زیاد ملعون را برای ما آوردند و ما همیشه بعد از آن در گریهایم و عادت جدم (امام زین العابدین (علیهالسلام)) بر این جاری بود که هر وقت یاد این مصیبت میکرد، میگریست تا آنکه محاسن مبارکش از اشک چشمش تر میشد و آن قدر میگریست که هر که او را میدید، از گریه او به گریه میآمد و دلش بر او میسوخت. و فرشتگانی که در اطراف قبر آن شهید مجاورند، آن قدر در مصیبت آن مظلوم میگریند که از گریه ایشان، همه فرشتگانی که در آسمان و در فضای هوایند میگریند. و چون روح مقدسش از بدن پارهپارهاش بیرون رفت، جهنم چنان آه سوزناکی کشید که نزدیک بود از شدت آن، زمین شکافته شود… و هیچ چشمی در نزد خدا محبوبتر نیست از چشمی که بر آن بزرگوار گریه کند و هیچ گریه در نزد او محبوبتر نیست از آن اشکی که برای آن مظلوم جاری شود و هیچ گریهکنندهای نیست که بر آن مظلوم بگرید مگر اینکه با گریه خود، فاطمه طاهره (سلاماللهعلیها) را یاری کرده است و با گریه خود پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) را یاری کرده و حق ما اهل بیت (علیهمالسلام) را ادا نموده است. و هیچ دیدهای نیست که روز قیامت وقتی محشور میشود، گریان است مگر گریهکنندگان بر جدم حسین (علیهالسلام) که با دیده شاد و روشن محشور میگردند و مدام به آنها بشارت میرسد و علامت سرور و بشارت در سیمای آنها آشکار است در حالی که خلق (مردم) در جزع و فزع و حزن و اندوهند و آنها در امانند و دیگران در محل حساب گرفتارند. و ایشان (گریهکنندگان بر سیدالشهدا (علیهالسلام)) در سایه عرش الهی با حسین (علیهالسلام) مشغول صحبتند و از بدی حساب نمیترسند. و هر چند به ایشان میگویند که داخل بهشت شوید، راضی نمیشوند که مجلس و همصحبتی با آن حضرت (علیهالسلام) را رها کنند. حورالعینها فرستادگانی را به سوی ایشان میفرستند و پیغام میدهند که ما و فرزندان بهشتی که همیشه در آن جاویدان هستند، بسیار مشتاق شمائیم. پس ایشان سرهایشان را به زیر انداخته به سوی آنها نظر نمیکنند، بخاطر خوشحالی و کرامتهای الهی که در مجلس خود مشاهده میکنند… و ملائکه از جانب حوریان و خزینهداران کرامتهایی که یافتهاند، پیغام میآورند (برای گریهکنندگان بر سیدالشهدا (علیهالسلام)) و زیادی اشتیاقشان را به ایشان اظهار میکنند. پس ایشان در جوابشان میگویند: ما ان شاء الله تعالی بعد از این خواهیم آمد، چون ملائکه این جواب را به ایشان (حوریان و خزینهداران بهشت) میرسانند و خبر میدهند به آنها از کرامتهایی که در آن مجلس دیدهاند و قرب محبان را در خدمت آقای مظلومان سرور و شادی آنها (حوریان و خزینهداران) زیاد میشود و شوقشان دو چندان میگردد. پس چون شیعیان و دوستان این مراتب عالیه را ببینند میگویند: حمد مخصوص خدایی است که ما را از فزع بزرگ و هول روز قیامت نجات بخشید و از آنچه میترسیدیم، ما را نجات داد. پس برای آنها (از بهشت) مرکبها و کاروانهایی بر اسبهای نجیب میآورند و ایشان سوار میشوند در حالی که مشغول ثنای بر خداوند و حمد بر خداوند و صلوات بر پیامبر و آل (صلواتاللهعلیهماجمعین) او هستند و وارد بر منازل خود میگردند.
اللهوف فی قتلی الطفوف ص ۳۰ و بحار الانوار ج ۴۴ ص ۲۸۷ و کتاب ملهوف از اهل بیت (علیهمالسلام)
کسی که بگرید و بگریاند صد نفر را در (مصائب) ما، پس بهشت برای اوست. و کسی که بگرید و بگریاند پنجاه نفر را، پس بهشت برای اوست. و کسی که بگرید و بگریاند سی نفر را، پس بهشت برای اوست. و کسی که بگرید و بگریاند ده نفر را، پس بهشت برای اوست. و کسی که بگرید و بگریاند یک نفر را، پس بهشت برای اوست و کسی که تباکی کند (یعنی حالت گریه به خود بگیرد)، پس بهشت برای اوست.
کامل الزیارات ص ۱۰۴ و بحار الانوار ج ۴۴ ص ۲۸۵ از امام صادق (علیهالسلام)
کسی که در نزد او از ما یاد شود و اشک از دو چشمش جاری گردد، خداوند حرام گرداند چهره او را بر آتش.
